Phubbing to określenie powstałe z połączenia angielskich słów phone i snubbing, odnoszące się do sytuacji, w której osoba ignoruje lub ogranicza kontakt z rozmówcą, koncentrując uwagę na telefonie. Może występować w różnych relacjach – między partnerami, znajomymi, rodzicem i dzieckiem czy współpracownikami. Samo korzystanie z telefonu podczas obecności innych osób nie musi oznaczać phubbingu. Znaczenie ma przede wszystkim powtarzalny sposób korzystania z urządzenia, który prowadzi do wycofania uwagi z bezpośredniej relacji i sprawia, że druga osoba doświadcza braku zainteresowania lub emocjonalnej niedostępności. Przeglądanie wiadomości, mediów społecznościowych, odbieranie połączeń czy wielokrotne sprawdzanie telefonu podczas rozmowy może przekazywać niewerbalny komunikat, że kontakt z urządzeniem jest w danym momencie ważniejszy niż kontakt z drugim człowiekiem. Z perspektywy psychodynamicznej istotne jest nie tylko samo zachowanie, ale również jego funkcja – telefon może służyć rozpraszaniu napięcia, unikaniu bliskości, regulowaniu nudy, niepewności lub innych trudnych stanów emocjonalnych.
Phubbing może być związany z różnymi czynnikami, dlatego nie powinien być wyjaśniany wyłącznie brakiem uważności czy nieprawidłowym korzystaniem z technologii. Dla części osób telefon staje się łatwo dostępnym sposobem regulowania napięcia, nudy, samotności lub dyskomfortu pojawiającego się w bezpośrednim kontakcie z drugą osobą. Powiadomienia, media społecznościowe i możliwość stałego sprawdzania nowych informacji mogą dodatkowo wzmacniać nawyk kierowania uwagi w stronę urządzenia. Zdarza się również, że korzystanie z telefonu pozwala uniknąć doświadczenia bliskości, zależności, zakłopotania lub konfliktu. W ujęciu psychodynamicznym zachowanie może więc pełnić funkcję obronną, nawet jeśli osoba nie zdaje sobie z tego sprawy. Istotne znaczenie ma również sposób funkcjonowania rodziny. Dziecko obserwujące rodzica, który regularnie korzysta z telefonu podczas wspólnego czasu, może uznać taki sposób obecności za naturalny i stopniowo przejmować podobny wzorzec. Nie oznacza to jednak prostego mechanizmu naśladownictwa – znaczenie mają również jakość więzi, sposób komunikowania granic i dostępność emocjonalna opiekunów.
Rozpoznanie problemowego phubbingu wymaga zwrócenia uwagi na częstotliwość i funkcję zachowania oraz jego wpływ na relacje. Istotne może być to, czy osoba wielokrotnie sięga po telefon mimo świadomości, że druga osoba oczekuje jej uwagi, czy trudno jej odłożyć urządzenie oraz czy korzystanie z telefonu staje się automatycznym sposobem reagowania na napięcie lub dyskomfort. Warto również przyjrzeć się temu, co dzieje się w sytuacjach, gdy telefon nie jest dostępny. Silne rozdrażnienie, niepokój lub przymus natychmiastowego sprawdzania urządzenia mogą wskazywać na problemowe korzystanie z technologii, choć nie są same w sobie podstawą do rozpoznania uzależnienia. W przypadku dzieci i młodzieży znaczenie ma także zachowanie rodziców, ponieważ młodzi ludzie uczą się sposobów korzystania z technologii między innymi poprzez obserwowanie ważnych dla siebie osób. Ocena problemu powinna uwzględniać nie tylko czas spędzany przed ekranem, ale przede wszystkim utratę kontroli, wpływ zachowania na codzienne funkcjonowanie oraz jego konsekwencje dla relacji.
Phubbing może wpływać na sposób, w jaki osoba doświadcza relacji i własnego miejsca w kontakcie z drugim człowiekiem. Osoba ignorowana podczas rozmowy może odczuwać złość, smutek, rozczarowanie, samotność lub poczucie odrzucenia. Szczególnie istotne może być to w relacjach, w których potrzeba bliskości i bycia zauważonym ma duże znaczenie, takich jak relacja partnerska czy rodzicielska. W przypadku dziecka powtarzające się doświadczenie braku uwagi może wpływać na jego oczekiwania wobec relacji i sposób rozumienia własnych potrzeb emocjonalnych. Z perspektywy psychodynamicznej powtarzające się doświadczenia bycia ignorowanym mogą również aktywizować wcześniejsze sposoby przeżywania siebie i innych, na przykład poczucie bycia nieważnym, niewystarczającym lub łatwo odrzucanym. Nie oznacza to, że pojedyncze zachowanie rodzica czy partnera prowadzi do takich przekonań, jednak chroniczna emocjonalna niedostępność może mieć znaczenie dla jakości więzi. Jednocześnie osoba stosująca phubbing może doświadczać telefonu jako sposobu utrzymywania dystansu lub regulowania własnego napięcia, co może tworzyć powtarzający się cykl: im większe napięcie w relacji, tym silniejsze wycofanie w telefon, a im większe wycofanie, tym większe poczucie odrzucenia po stronie drugiej osoby.
Powtarzający się phubbing może obniżać jakość bezpośredniego kontaktu i prowadzić do narastania nieporozumień, poczucia zaniedbania oraz konfliktów. W relacjach partnerskich może wiązać się z mniejszą satysfakcją ze związku, większym poczuciem samotności i trudnościami w komunikacji. W relacji rodzic–dziecko ograniczenie dostępności rodzica może natomiast zmniejszać ilość okazji do wspólnego przeżywania, rozmowy i uczenia się kompetencji społecznych. Dziecko obserwuje nie tylko to, co rodzic mówi o korzystaniu z telefonu, ale przede wszystkim to, jak sam zachowuje się w relacji. Phubbing może również wpływać na sposób regulowania konfliktów: zamiast pozostawać w kontakcie i próbować rozumieć własne emocje oraz perspektywę drugiej osoby, jedna ze stron może wycofywać się w świat cyfrowy. W dłuższej perspektywie może to osłabiać zdolność do tolerowania napięcia interpersonalnego i rozwiązywania konfliktów poprzez rozmowę. Nie oznacza to, że phubbing sam w sobie powoduje depresję, zaburzenia lękowe czy inne zaburzenia psychiczne. Może jednak przyczyniać się do pogorszenia jakości relacji i nasilać trudności u osób, które już wcześniej są podatne na poczucie samotności, odrzucenia czy izolacji.
Ograniczenie phubbingu wymaga przede wszystkim zwiększenia świadomości własnych zachowań i sposobu korzystania z telefonu. Pomocne może być ustalenie zasad dotyczących obecności urządzeń podczas posiłków, rozmów rodzinnych, spotkań czy czasu spędzanego z partnerem. Wyłączanie powiadomień, korzystanie z trybu „Nie przeszkadzać” czy tworzenie przestrzeni wolnych od telefonu może ułatwiać odzyskanie kontroli nad uwagą, jednak sama zmiana nawyku nie zawsze rozwiązuje problem. Jeżeli telefon pełni ważną funkcję w regulowaniu emocji lub pozwala unikać trudnych doświadczeń interpersonalnych, istotne staje się zrozumienie, przed czym takie zachowanie chroni. Psychoterapia może pomóc rozpoznać trudności związane z bliskością, zależnością, samotnością, napięciem czy tolerowaniem frustracji oraz przyjrzeć się powtarzającym się wzorcom funkcjonowania w relacjach. Szczególne znaczenie ma rozwijanie zdolności do pozostawania w kontakcie z własnymi emocjami i z drugą osobą również wtedy, gdy relacja wywołuje napięcie. W przypadku dzieci i młodzieży ważnym elementem pracy może być również zaangażowanie rodziców i wspólne budowanie bardziej spójnych zasad korzystania z technologii. Celem nie jest całkowite odrzucenie telefonu, lecz odzyskanie możliwości świadomego decydowania, kiedy technologia wspiera funkcjonowanie, a kiedy zaczyna zastępować rzeczywistą obecność i kontakt z drugim człowiekiem.
Autor: prof. ucz. dr n. społ. Sylwester Bębas – psychoterapeuta
Więcej nt. phubbingu w audycji:
Gabinet Psychoterapii i Rozwoju Sylwester Bębas oferuje przemyślane, kompleksowe wsparcie dla osób w trudnych momentach życia. Naszą misją jest pomoc pacjentom zmagającym się z przeciążeniem emocjonalnym, zaburzeniami osobowości, lękiem czy obniżonym nastrojem, oraz tym, którzy pragną tworzyć głębsze, satysfakcjonujące relacje z bliskimi.
© 2026. Gabinet Psychoterapii i Rozwoju Sylwester Bębas. Wszelkie prawa zastrzeżone.
