Uzależnienie od gier komputerowych

Zjawisko gier komputerowych budzi obecnie niezwykle silne emocje, zarówno dzieci, młodzieży, jak i dorosłych. Gry komputerowe wprowadzają nas w ciekawy, atrakcyjny, dynamiczny, pełen przygód i niespodzianek świat wirtualny oraz stanowią coraz bardziej znaczący element spędzania wolnego czasu. Stały się integralną częścią i ważnym elementem życia wielu młodych ludzi. Z jednej strony gry komputerowe są odbierane jako nowoczesna i bardzo atrakcyjna zabawa, pozwalająca przeżyć wiele fascynujących przygód w wirtualnym świecie. Z drugiej strony gry często przerażają ogromnym ładunkiem przemocy budząc niepokój co do negatywnego wpływu tych treści na rozwój dziecka. Gracz nie tylko ogląda przemoc, ale przede wszystkim sam jej dokonuje na ekranie komputera poprzez bohatera, którym kieruje. Samodzielnie podejmuje decyzję o formach tej przemocy. Szczególnie popularne są gry sieciowe rozgrywane w Internecie pomiędzy setkami, a czasem tysiącami graczy jednocześnie. W przeciwieństwie do czytania książki czy oglądania filmu, kiedy odbiorca jedynie biernie towarzyszy akcji, gry komputerowe dają poczucie kontroli nad sytuacją oraz możliwość wpływu na losy bohaterów. 

Uzależnienie od gier komputerowych jest istotnym problemem i często zaczyna się bardzo niewinnie. Najpierw jest ciekawość i zafascynowanie, dziecko spędza wiele czasu przy grach komputerowych. Tymczasem uzależnienie od gier komputerowych, wideo, internetowych należy do najczęstszych uzależnień behawioralnych związanych z nowymi technologiami i światem wirtualnym. Głównym warunkiem zakwalifikowania do uzależnienia od grania jest znaczne upośledzenie funkcjonowania osobistego, rodzinnego, społecznego, edukacyjnego, zawodowego czy innej ważnej sfery życia, które trwa przynajmniej 12 miesięcy, choć w przypadku bardzo poważnych objawów kryterium czasowe można skrócić. Osoba uzależniona spędza duża ilość wolnego czasu grając w gry, tracąc przy tym poczucie czasu, jest niespokojna, nie potrafi znaleźć sobie innego zajęcia, ma trudności w nawiązywaniu kontaktów, nie spotyka się z rówieśnikami, nie podejmuje żadnych innych form aktywności.

Rodzice powinni wiedzieć, w jakie gry grają ich dzieci kontrolując zakup gier, powinni ustalić zasady, z jakich gier dzieci mogą korzystać, a które z gier są dla nich niedozwolone i dlaczego. Dziecko powinno korzystać z gier tylko wówczas, gdy rodzice są w domu. Rodzice powinni bezwzględnie ograniczyć czas spędzany przez dziecko przy komputerze do 1-2 godzin, robiąc częste przerwy. Konsekwentnie stosować zasadę: najpierw obowiązki dziecka, potem komputer. Pokazywać inne formy spędzania wolnego czasu, więcej czasu spędzać z dzieckiem, zapraszać do domu kolegów i koleżanki dziecka. Problemowe granie w gry komputerowe może być czynnikiem niekorzystnie wpływającym na kształtowanie się niektórych kompetencji emocjonalnych nastolatków, ale również markerem istniejących zaburzeń w relacjach społecznych.

Rodzice powinni sprawdzać oznaczenia PEGI czyli ogólnoeuropejski system klasyfikacji gier. Jest to system ratingu wiekowego stworzony w celu udzielenia rodzicom w Europie pomocy w podejmowaniu świadomych decyzji o zakupie gier komputerowych. System ten, jednolity i stosowany obecnie w większości krajów Europy, został wprowadzony wiosną 2003 roku i zastąpił krajowe systemy ratingu wiekowego. Skrót pochodzi od nazwy Pan European Game Information. Obecnie powszechnie stosowany jest w 30 krajach, w tym również w Polsce. Oznaczenia PEGI mają na celu ułatwić klientom podejmowanie świadomych decyzji zakupowych. Gry oceniane są przez zespół ekspertów pod kątem zawartości takich elementów jak przemoc, wulgarny język, strach, seks, używki czy hazard. Stosowne informacje (w formie ikonografiki) wraz z przyznaną klasyfikacją wiekową (3, 7, 12, 16 lub 21 lat) umieszczane są na okładce.

Rodzice powinni poprzez stronę www.pegi.info, sprawdzać klasyfikację określonej gry, jakie treści niebezpieczne zawiera i dla dziecka w jakim wieku jest przeznaczona. Po znalezieniu konkretnego tytułu, rodzic jest w stanie sprawdzić m.in. ograniczenia wiekowe lub obejrzeć piktogramy, które objaśniają czy gra zawiera elementy przemocy lub wulgarny język, informują również o tym czy w grze pojawia się nagość, zachowania seksualne, narkotyki, dyskryminacja i hazart itp.

Leczenie uzależnienia od gier jest trudne. Na początku może pojawić się faza wyparcia. Podczas jej trwania osoba uzależniona będzie twierdzić, że nie ma żadnego problemu, a jego otoczenie przesadza. Dlatego najważniejsze jest to, by osobie uzależnionej uzmysłowić skalę problemu. Całkowite zrezygnowanie z korzystania z komputera czy grania w gry nie jest konieczna, ale ważne jest to, by robić to z rozsądkiem. Należy przygotować szczegółowy planu dnia, w którym będzie czas na gry, ale też na inne aktywności i spotkania towarzyskie. Ważne jest uświadomienie osobie uzależnionej, że można przyjemnie spędzać czas też na inne sposoby i nie wiązać gier komputerowych z jedyną dostępną formą przyjemności. Podczas terapii uzależniony uczy się na temat istoty problemu, przyczyn, mechanizmów uzależnienia, uzmysławia sobie, dlaczego jest podatny na uzależnienie i co spowodowało jego wystąpienie. To pomaga unikać takich sytuacji w przyszłości i zastąpić wzorce niewłaściwe tymi pożądanymi. Ważna jest także terapia rodzinna w przypadku uzależnionych dzieci. Każdy nałóg prędzej czy później doprowadza do nadwyrężenia więzi emocjonalnych u członków rodziny, dlatego wspólna terapia może pomóc zrozumieć osobę uzależnioną, co pozwoli jej łatwiej wyjść z problemu, a także odbudować zdrowe stosunki.

Autor: prof. ucz. dr n. społ. Sylwester Bębas – psychoterapeuta

Więcej nt. gier komputerowych w audycji: