Motywacja

Motywacja to nasze pragnienia i potrzeby, które kierują naszym zachowaniem tak, abyśmy osiągnęli zamierzony cel. Motywacja kieruje dążeniem do zaspokojenia naszych potrzeb tych podstawowych czyli fizjologicznych, na przykład głodu czy pragnienia. Ale mamy też potrzeby związane z bezpieczeństwem, miłością i przynależnością, szacunkiem, uznaniem czy samorealizacją. Motywacja to czynnik, który nas pobudza do działania, mówi, że można, że warto i że jest się na siłach.

Podłożem zachowań motywowanych wewnętrznie jest wywołane nimi poczucie osobistej satysfakcji. Motywacja wewnętrzna polega na zaspokajaniu własnych potrzeb człowieka. Natomiast podstawą zachowań motywowanych zewnętrznie jest chęć uzyskania korzyści pochodzącej z zewnątrz, od innych ludzi. Z motywacją zewnętrzną wiąże się natomiast często system nagród i kar. W rzeczywistości nasze motywacje są zazwyczaj mieszaniną czynników wewnętrznych i zewnętrznych, a z biegiem czasu ich dobór może się zmieniać. Na motywację mogą wpływać również czynniki kulturowe np. podejmowanie działań na rzecz członków społeczeństwa, rodziny. Zdecydowanie częściej uciekamy się do motywacji zewnętrznej, czyli działania na zasadzie kija i marchewki.

Rodzaje motywacji?

– Motywacja negatywna (ujemna) – opiera się na wzmocnieniach ujemnych (karach) i wiąże się z unikaniem, a więc zachowaniem typu „dążenie od”, podejmowanie działania ze względu na zagrożenie karą, np. motywacją do przestrzegania zasad ruchu drogowego jest m.in. chęć uniknięcia mandatu.

– Motywacja pozytywna (dodatnia) – opiera się na wzmocnieniach dodatnich (nagrodach) i wiąże się z zachowaniem „dążenia do robienie czegoś”, ze względu na uzyskanie nagrody np. uczę się będę miał prestiżowy zawód.

– Motywacja świadoma – człowiek zdaje sobie z niej sprawę i jest w stanie ją kontrolować.

– Motywacja nieświadoma – nie pojawia się w świadomości. Człowiek nie wie, co tak naprawdę leży u podstaw jego zachowania.

Jakie są sposoby na motywację?

– wyznaczanie sobie racjonalnego celu – wyznaczając cele mobilizujemy organizm do działania. Im bardziej konkretny cel sobie postawimy, tym łatwiej będzie nam go zrealizować. Nie należy obawiać się ambitnych celów, one wyzwalają w nas więcej kreatywności, gdyż bardziej pobudzają nasz umysł, a przez to zwiększamy swoją efektywność. Jeśli cel jest zbyt duży warto podzielić go na kilka mniejszych (program 24 godzin), łatwiej wtedy będzie skoncentrować się na rozwiązaniach.

– wizualizacja celu – wyobrażanie sobie jak to będzie, gdy już to zrobimy, jak to będzie wyglądać, jak będziemy się z tym czuli.

– wypisanie korzyści – może to być np. więcej wolnego czasu, radość kogoś bliskiego, dodatkowe wynagrodzenie, nauczenie się czegoś nowego, bardziej wartościowe życie, rozwój itp.

– planowanie realizacji celu – każdy nawet najbardziej skomplikowany cel składa się z prostych elementów. Warto zaplanować wszystkie kroki, które doprowadzą nas do osiągnięcia celu. Dzięki temu łatwiej nam będzie przystąpić do działania oraz monitorować postępy.

– metoda „tylko pięć minut” – gdy mamy co zrobienia coś, na co bardzo nie mamy ochoty, możemy zdecydować się na robienie tego tylko przez pięć minut. Dzięki temu zdecydowanie łatwiej będzie nam zabrać się do tego zadania, a w praktyce może okazać się, że jednak nie skończymy po pięciu minutach i dzięki temu zrobimy więcej niż to wstępnie zaplanowaliśmy.

– połączenie celu z wartością – np. z miłością, rodziną, rozwojem duchowym itp. To nas bardziej motywuje do realizacji celu.

– pozytywne nastawienie – nastawiając swój umysł na sukces, pobudzamy go do działania, do tworzenia kreatywnych rozwiązań, które ułatwiają nam realizację celu, myśląc negatywnie programujemy w swoim umyśle porażkę, a to przekłada się na nasze działania.

– nagradzanie siebie – np. pójście gdzieś, relaks, czas z bliskimi itp. sukces tej metody polega na tym, że przestawiamy swój umysł z myślenia o trudach zadania na przyjemność z nagrody. Warto rozbić swój cel nadrzędny na mikrocele i za osiągnięcie każdego, nagradzać się. Wtedy znacznie częściej będziesz odczuwał satysfakcję i dzięki temu zaczniesz pozytywnie nastawiać się do całego procesu.

– powiedz innym, co chcesz zrobić – to technika, która ma na celu nałożenie na siebie swojego rodzaju presji, aby moje działania miały świadków np. przebiegnę maraton. Mówiąc innym o naszych planach, będziesz czuli się niczym sportowiec podczas zawodów, który wie, że nie może zawieść tylko siebie, ale i swoich kibiców. To rodzaj motywowania zewnętrznego.

– pokochaj drogę, a nie tylko cel – idealnym obrazem tej metody będzie uprawianie sportu. Jeżeli zmuszasz się do biegania, ponieważ chcemy mieć piękne ciało, nasza motywacja szybko zgaśnie. Warto zacząć uprawiać aktywność fizyczną, która sama w sobie stanowić będzie dla nas nagrodę.

Jak motywować się do nauki:

– warto odkryć, w jaki sposób najlepiej przyswajamy wiedzę, możemy być słuchowcem, wzrokowcem lub kinestetykiem. Możemy powtarzać na głos, rysując mapy myśli, robiąc w myślach powtórkę podczas spaceru.

– warto zastanowić się co jest moja motywacją, chęć zaimponowania, zdobycie prestiżowego zawodu, zarobienie pieniędzy itp.

– warto określić swoje cele związane z nauką i podzielić je na cele krótko i długoterminowe, warto wyznaczać sobie małe cele na każdy dzień,

– warto nagradzać się za postępy w nauce, małe przyjemności skutecznie motywują, np. krótki spacer lub aktywność ruchowa.

Jak motywować się do pracy zawodowej:

– nie należy myśleć o pracy jak o niewykonalnych zadaniach, warto zmienić perspektywę z jakiej patrzymy na zawodowe wyzwania.

– warto pracować na małych, osiągalnych celach, każdy duży cel warto podzielić na mniejsze, takie, które są w zasięgu naszej ręki. W ten sposób praca będzie iść dużo łatwiej i szybciej. Każde zadanie można podzielić także na 3 fazy: przygotowanie, realizację i analizę efektów.

– nie należy przejmować się rzeczami, na które nie mamy wpływu.

– warto ustalać granice, nie jesteśmy robotami i nie możemy pracować w trybie 24 godzin na dobę. Zbyt duże tempo pracy przekłada się na jej jakość, terminowość, nasze zdrowie. Dlatego warto ustalić granice i dać sobie chwilę na odpoczynek. Potem dużo łatwiej jest pracować naprawdę efektywnie.

– warto świętować sukcesy i nagradzać się.

Autor: prof. ucz. dr n. społ. Sylwester Bębas – psychoterapeuta

Więcej nt. motywacji w audycji: