Sexting oznacza przesyłanie za pośrednictwem telefonu lub Internetu wiadomości, zdjęć albo nagrań o charakterze seksualnym. Samo zjawisko może mieć różne znaczenie w zależności od wieku, kontekstu relacji i stopnia dobrowolności. Szczególnego ryzyka nabiera wtedy, gdy intymne materiały są tworzone lub przekazywane przez osoby niepełnoletnie, udostępniane bez zgody albo wykorzystywane jako narzędzie nacisku. Sextortion jest formą szantażu, w której sprawca uzyskuje intymne materiały poprzez manipulację, oszustwo, presję lub przymus, a następnie grozi ich ujawnieniem, domagając się pieniędzy, kolejnych zdjęć lub innych działań. W obu sytuacjach istotnym problemem jest naruszenie prywatności, autonomii i poczucia bezpieczeństwa młodej osoby.
Podejmowanie przez nastolatków ryzykownych zachowań w Internecie może być związane z potrzebą bliskości, akceptacji, zainteresowania ze strony rówieśników czy potwierdzenia własnej atrakcyjności. W okresie dorastania intensywnie kształtuje się obraz siebie, a znaczenie relacji rówieśniczych może być szczególnie silne. Presja grupy, chęć utrzymania relacji, ciekawość, impulsywność czy trudność w przewidywaniu długofalowych konsekwencji mogą zwiększać podatność na podejmowanie decyzji obarczonych ryzykiem. W perspektywie psychodynamicznej ważne jest również to, jak młoda osoba przeżywa własną wartość, zależność od innych i potrzebę autonomii. Nie oznacza to jednak, że odpowiedzialność za wykorzystanie lub rozpowszechnienie intymnych materiałów ponosi osoba, która je udostępniła. Za szantaż, przemoc lub rozpowszechnianie materiałów bez zgody odpowiada sprawca.
Szczególnie niepokojące są sytuacje, w których ktoś żąda przesłania intymnych materiałów, grozi ich publikacją, domaga się kolejnych zdjęć lub pieniędzy, wykorzystuje wcześniejsze materiały do wywierania presji albo próbuje przekonać młodą osobę, że nie może zwrócić się o pomoc. W przypadku nastolatka warto zwrócić uwagę także na nagłą zmianę zachowania, wycofanie, nasilony lęk, wstyd, problemy ze snem, unikanie szkoły lub kontaktów z rówieśnikami. Takie reakcje nie muszą oznaczać konkretnego zaburzenia psychicznego, ale mogą wskazywać, że młoda osoba doświadcza silnego przeciążenia emocjonalnego. W przypadku gróźb, szantażu lub rozpowszechnienia materiałów potrzebna jest szybka reakcja dorosłych oraz odpowiednie zabezpieczenie dowodów i poszukiwanie pomocy.
Ujawnienie intymnych materiałów bez zgody może prowadzić do silnego poczucia wstydu, upokorzenia, bezradności i utraty kontroli nad własnym wizerunkiem. Nastolatek może obawiać się reakcji rodziców, nauczycieli i rówieśników, a jednocześnie mieć poczucie, że sytuacja jest nieodwracalna. Wstyd może sprzyjać ukrywaniu problemu i izolowaniu się od osób, które mogłyby udzielić pomocy. Z perspektywy psychodynamicznej szczególne znaczenie ma naruszenie poczucia autonomii i spójnego obrazu siebie – młoda osoba może zacząć postrzegać siebie wyłącznie przez pryzmat tego, co się wydarzyło. W takich sytuacjach ważne jest przywracanie poczucia bezpieczeństwa oraz możliwość przeżywania i rozumienia trudnych emocji bez dodatkowego obwiniania czy zawstydzania.
Skutki rozpowszechnienia intymnych materiałów mogą obejmować nasilony lęk, wstyd, poczucie winy, obniżenie samooceny, wycofanie społeczne, trudności w nauce i zaburzenia snu. U części młodych osób może pojawić się obawa przed dalszym rozpowszechnianiem materiałów, która podtrzymuje stan przewlekłego napięcia. Szczególnie poważne są sytuacje, w których pojawiają się objawy depresyjne, poczucie beznadziejności, samouszkodzenia lub myśli samobójcze. Nie należy zakładać, że takie konsekwencje wystąpią u każdej osoby, jednak pojawienie się sygnałów wskazujących na zagrożenie życia lub zdrowia wymaga pilnej pomocy specjalistycznej. Ważne jest również ograniczenie dalszego rozpowszechniania materiałów i ochrona młodej osoby przed kolejnymi doświadczeniami przemocy lub nacisku.
Najważniejszą reakcją dorosłego jest stworzenie atmosfery bezpieczeństwa, wysłuchanie dziecka i powstrzymanie się od obwiniania, zawstydzania czy karania za samo przekazanie materiałów. Warto zachować dowody szantażu lub rozpowszechniania treści, zgłosić naruszenie administratorom odpowiednich serwisów oraz, zależnie od sytuacji, skontaktować się z policją lub innymi właściwymi służbami. Jeśli sprawa dotyczy środowiska szkolnego, pomocne może być poinformowanie wychowawcy, pedagoga lub psychologa szkolnego. Wskazana może być również konsultacja psychologiczna lub psychoterapeutyczna, szczególnie gdy pojawiają się silny lęk, wstyd, wycofanie, objawy depresyjne lub trudności w relacjach. Psychoterapia może pomóc młodej osobie odzyskać poczucie bezpieczeństwa i sprawczości, uporządkować doświadczenie, lepiej rozumieć własne emocje i odbudować bardziej spójny obraz siebie. W pracy z nastolatkiem ważne jest także uwzględnienie relacji rodzinnych, sposobu komunikowania granic oraz możliwości korzystania ze wsparcia bez poczucia dodatkowego osądzania.
Autor: prof. ucz. dr n. społ. Sylwester Bębas – psychoterapeuta
Więcej nt. sextingu w audycji:
Gabinet Psychoterapii i Rozwoju Sylwester Bębas oferuje przemyślane, kompleksowe wsparcie dla osób w trudnych momentach życia. Naszą misją jest pomoc pacjentom zmagającym się z przeciążeniem emocjonalnym, zaburzeniami osobowości, lękiem czy obniżonym nastrojem, oraz tym, którzy pragną tworzyć głębsze, satysfakcjonujące relacje z bliskimi.
© 2026. Gabinet Psychoterapii i Rozwoju Sylwester Bębas. Wszelkie prawa zastrzeżone.
