Zaburzenia obrazu ciała

Zaburzenia obrazu ciała to zaburzenie psychiczne charakteryzujące się obsesyjnym skupieniem na postrzeganych, często wyimaginowanych, wadach wyglądu. Osoby cierpiące na to zaburzenie odczuwają ogromny dyskomfort i niepokój z powodu tych defektów, co prowadzi do znacznego pogorszenia jakości życia, problemów społecznych i emocjonalnych.

Ogólnie możemy powiedzieć, iż jest to zaburzenie psychiczne, które charakteryzuje się przekonaniem o nieestetycznej budowie własnego ciała, co sprawia dyskomfort i utrudnia funkcjonowanie. Pacjenci z dysmorfofobią cierpią z powodu uporczywych i natrętnych myśli na temat wyimaginowanej wady.

Konsekwencje opisywanego zaburzenia występują zarówno w sferze zawodowej, jak i towarzyskiej. Chorym trudno się skupić na pracy, myślą tylko o swoim wyimaginowanym defekcie. Są skoncentrowani na problemie. Potęguje on zwykle niską samoocenę i obniżone samopoczucie. Często pojawia się lęk, depresja a nawet myśli samobójcze. Dysmorfofobia może powodować również, że pacjent unika wychodzenia z domu, kontaktów z innymi, co sprawia trudności w relacjach. Pacjenci z tym zaburzeniem są niekiedy poddawani niepotrzebnym zabiegom kosmetycznym, dentystycznym lub procedurom dermatologicznym w celu skorygowania zauważonej wady.

Do chorób i zaburzeń, które często współistnieją z dysmorfofobią, możemy zaliczyć: zaburzenia osobowości; samookaleczanie się; depresja lub dystymia; fobia społeczna; zaburzenia afektywne dwubiegunowe; zaburzenia odżywiania; zaburzenia obsesyjno-kompulsyjne.

Dysmorfofobia zwykle rozwija się w okresie nastoletniości. W czasie dojrzewania pacjenci szczególnie mocno koncentrują się na swoim wyglądzie. Niestety na tym etapie bardzo przejmują się opinią innych. To prowadzi do rozwoju kolejnych zaburzeń. Dzieci z dysmorfofobią całkowicie odcinają się od życia społecznego. Przez co nie rozwijają swoich kompetencji społecznych. Unikają chodzenia do szkoły, a ich oceny się pogarszają. Dlatego dysmorfofobia u dzieci potrafi zaprzepaścić przeszłość, ponieważ w niektórych, cięższych przypadkach młodzi Pacjenci przerywają kształcenie. Szczególnie w dobie portali społecznościowych dzieci są narażone na rozwój zaburzenia. Rówieśnicy, którzy wstawiają zdjęcia do Internetu, poddają je obróbkom, dokładnie przygotowują się do uwiecznienia swojego wyglądu na fotografii, przez co często zdjęcia w pełni odpowiadają na kanon współczesnego piękna. Dzieci w okresie dorastania czują się gorsze od innych, oglądając tak przygotowane zdjęcia. Jest to efekt estetycznych sztuczek, na jakie pozwala Internet.

Mogłoby się wydawać, że wygląd fizyczny to kwestia dotykająca głównie kobiet. Jednak nie jest tak. Dysmorfofobia to zaburzenie, które występuje również u mężczyzn. Rzeczywiście częściej dotyka kobiet, jednak u mężczyzn w ostatnich latach następuje zauważalny wzrost rozwoju zaburzenia. Dysmorfofobia zarówno u mężczyzn, jak i kobiet może występować równie często, lecz mężczyźni rzadziej szukają pomocy u specjalisty. Panowie najczęściej koncentrują swoją uwagę na defektach dotyczących swojego umięśnienia, genitaliów, budowy ciała i przerzedzenia włosów. Kobiety natomiast zwracają większą uwagę na kształt bioder, skórę, czy masę ciała.

Dysmorfofobia może działać w dwojaki sposób. Wszystko zależy od stopnia zaawansowania zaburzenia. Niektóre osoby wykazują jedynie oznaki nadmiernego zainteresowania swoim wyglądem. Pacjenci w gorszych przypadkach zaburzenia mogą miewać nawet myśli samobójcze i całkowicie odciąć się od życia społecznego. Życie z dysmorfofobią to dla wielu funkcjonowanie w samotności. Pacjenci dążą do izolacji społecznej, próbują modyfikować własne ciało, lecz to nie przynosi ukojenia. Dysmorfofobia to ciężkie zaburzenia, które wymaga interwencji specjalisty. Chory zwykle nie jest w stanie poradzić sobie z zaburzeniem samodzielnie.

Rozpoznanie dysmorfofobii nie jest proste. Nie należy zakładać, że każdy kto zanadto dba o swój wygląd, musi cierpieć na to schorzenie. Sama niska ocena oraz kompleksy, również nie muszą świadczyć o chorobie. Dysmorfofobia pojawia się wtedy, kiedy te objawy stają się obsesyjne. Niestety osoba chora, ma zaburzony obraz samego siebie i nie dopuszcza myśli, że jest to spowodowane schorzeniem. U osób które cierpią na dysmorfofobie często rozwijają się innego rodzaju zaburzenia psychiczne, takie jak depresja, czy fobia społeczna i mogą one lekarzowi znacznie utrudnić diagnozę. Najczęściej dysmorfofobia jest diagnozowana dopiero po wielu latach, licząc od początku jej wystąpienia. Istotny w diagnozie dysmorfofobii jest poziom wglądu osoby chorej. Poziomem wglądu określamy to, w jakim stopniu osoba chora jest przekonana o posiadaniu defektów.

Mając w swoim otoczeniu osobę, która może cierpieć na dysmorfofobie, warto uświadomić ją o istnieniu takiego rodzaju choroby. Przekonanie takiej osoby do wizyty u specjalisty może być trudne, ale często konieczne, ponieważ taka osoba sama sobie nie poradzi z tym problemem. W leczeniu dysmorfofobii oprócz terapii, bardzo ważne jest wsparcie rodziny oraz bliskich. Często zdarza się, że bliscy osoby mającej to zaburzenie bagatelizują tę chorobę, co negatywnie oddziałuje na proces leczenia. Takiej osobie należy okazywać wsparcie i zrozumienie. W kontakcie z nią, należy wykazywać się szczególną empatią. Człowiek z dysmorfofobią jest bardzo delikatny i łatwo pogłębić jego zaburzenia, wyrażając jakąś krytyczną opinię dotyczącą jego wyglądu.

Wyleczenie dysmorfofobii wymaga wielu trudnych kroków i zaangażowania ze strony pacjenta oraz profesjonalnej pomocy psychoterapeuty:

– świadomość problemu: pierwszym krokiem do wyleczenia jest uświadomienie sobie, że istnieje problem z obsesyjnym myśleniem o wyglądzie. Osoba dotknięta dysmorfofobią musi być gotowa szukać pomocy i działać na rzecz poprawy swojego stanu.

– psychoterapia: terapia psychodynamiczna, i terapia poznawczo-behawioralna są najskuteczniejsze w leczeniu dysmorfofobii.

– leki: w niektórych przypadkach lekarz psychiatra może przepisać leki, takie jak selektywne inhibitory zwrotnego wychwytu serotoniny (SSRI), aby pomóc w kontrolowaniu objawów lękowych i obsesyjnych.

– wsparcie społeczne: rodzina i przyjaciele mogą odgrywać istotną rolę w procesie leczenia. Wspierające środowisko może pomóc osobie cierpiącej na dysmorfofobię poczuć się akceptowaną i zrozumianą.

Autor: dr Sylwester Bębas

Więcej nt. zaburzenia obrazu ciała w audycji: